Cervical Cancer

သားအိမ်ခေါင်းကင်ဆာ ကြိုတင်ကာကွယ်ပါ ( April, 2022 )
===================================

သားအိမ်ခေါင်းကင်ဆာဟာ ၂၀၂၁ခုနှစ် စစ်တမ်းများအရ ကမ္ဘာပေါ်ရှိ အမျိုးသမီးများတွင် တတိယအဖြစ်အများဆုံးသော ကင်ဆာဖြစ်ပြီး ဖွံဖြိုးဆဲနိုင်ငံများတွင် အသေအပျောက်များသော ကင်ဆာများတွင်တစ်ခုအပါအ၀င်ဖြစ်ပါတယ်။

ဆိုရရင် အမျိုးသမီးအားလုံးဟာ သားအိမ်ခေါင်းကင်ဆာ ဖြစ်နိုင်ခြေရှိပါတယ်။ အသက်၃၀ကျော်လာရင် အဖြစ်ပိုများပါတယ်။

🔺သားအိမ်ခေါင်းကင်ဆာ ဘာလို့ဖြစ်တာပါလဲ?

သားအိမ်ခေါင်းကင်ဆာဟာ Human Papilloma Virus (HPV) လို့ခေါ်တဲ့ virus တစ်မျိုး ကြာရှည်ရှိနေခြင်းကနေ ဖြစ်စေပါတယ်။ အဲဒီ virusဟာ လူတစ်ယောက်ကနေ တယောက်ကို လိင်ဆက်ဆံရာကနေ ကူးစက်နိုင်ပါတယ်။ လိင်ဆက်ဆံမှုများသူများရဲ့ တစ်၀က်လောက်မှာ ပိုးရှိတတ်ပြီး၊ အဲ့ထဲကမှ အမျိုးသမီးတချို့က သားအိမ်ခေါင်းကင်ဆာ ဖြစ်ပြီး၊ အမျိုးသားတွေမှာတော့ လိင်တံထိပ်မှာ ကင်ဆာဖြစ်ပါတယ်။

🔺ဘယ်သူတွေမှာ ဖြစ်နိုင်ပါသလဲ?

ကိုယ်တိုင်က လိင်ဆက်ဆံမှုများရင်ဖြစ်စေ၊ လိင်ဆက်ဆံမှုများသော အဖော်နဲ့ ဆက်ဆံမိရင် ဖြစ်စေပိုး၀င်နိုင်ပါတယ်။ ထိုမှတစ်ဆင့် ပိုး၀င်တာ ကြာလာရင် သားအိမ်ခေါင်းကင်ဆာ ဖြစ်ပါမယ်။

🔺ဒါဆို သားအိမ်ခေါင်းကင်ဆာကို မဖြစ်အောင် ကာကွယ်လို့ရပါသလား?

ရပါတယ်။ ခုခေတ်မှာ သားအိမ်ခေါင်းကင်ဆာ ကာကွယ်ဆေး‌တွေရှိနေပါပြီ။ ကာကွယ်ဆေးရဲ့ ရလဒ်တွေကလည်းအရမ်းကောင်းပါတယ်။ကောင်းတာကတော့ ပိုးမ၀င်ခင်တည်းက ဆေးထိုးပြီး ကြိုတင်ကာကွယ်တာ အကောင်းဆုံးဖြစ်ပါတယ်။

🔺ဘယ်သူတွေထိုးသင့်သလဲ?

“အသက် ၂၆အထိ အမျိုးသမီးတိုင်း ကာကွယ်ဆေးထိုးသင့်ပါတယ်”

ဒါကြောင့် အသက် (၁၁-၁၂)အရွယ်မှ စတင်ပြီး ပထမဆေးနှင့်ဒုတိယဆေးကို (၆-၁၂)လခြားပြီး နှစ်ကြိမ်ထိုးနှံသင့်ပါတယ်။

အသက်၁၅နှစ်နဲ့အထက်မှ စထိုးမယ်ဆိုရင်တော့ (၆)လခြားပြီး (၃)ကြိမ်ထိုးရန်လိုအပ်ပါတယ်။

၂၆နှစ်ကျော်သွားရင်တော့ လူတိုင်းထိုးလို့ အကျိုးရှိရန် မသေချာတော့ပါ။ ပိုး၀င်ထားပြီးသားဖြစ်ဖို့ များသောကြောင့်ပါ။

၂၆နှစ်နှင့် ၄၅နှစ်ကြားမှာ ကာကွယ်ဆေးထိုးမယ်ဆိုပါက ကာကွယ်ဆေးမထိုးခင် သားအိမ်ခေါင်းကင်ဆာရှိ/မရှိ အရင်စစ်ဆေးဖို့လိုအပ်ပါတယ်။
( Pap testအဖြေကောင်းပါက ကာကွယ်ဆေးထိုးနိုင်ပါတယ် )

*** နောက်ထပ် ငွေအကုန်အကျသက်သာသော ကာကွယ်နည်းတစ်ခုကတော့ လိင်ဆက်ဆံမယ်ဆို အကာအကွယ်ပစ္စည်း အသုံးပြုခြင်း(condom)ပဲဖြစ်ပါတယ်။ HPVတင်မက အသည်းရောင်အသားဝါ B ပိုး၊ C ပိုး၊ HIVပိုးများကိုပါ ကာကွယ်ပေးပါတယ် ***

👉ကာကွယ်ဆေးထိုးပြီးရင် ‌ဆေးထိုးတဲ့နေရာမှာ အနည်းငယ်နာခြင်း၊ ရောင်ခြင်း၊ မူးခြင်း၊ ပျို့ချင်သလိုလိုဖြစ်ခြင်း၊ ခေါင်းကိုက်ခြင်း စတဲ့ အနည်းငယ်မျှသော လက္ခဏာသာ ခံစားရနိုင်ပါတယ်။

🔺သားအိမ်ခေါင်းကင်ဆာ ဖြစ်ရင်ရော ဘယ်လိုသိနိုင်ပါသလဲ?

အစောပိုင်းမှာတော့ လက္ခဏာ ပြမှာမဟုတ်ပါဘူး။ ရောဂါရင့်လာရင်တော့ သွေးဆင်းခြင်း(Bleeding per vagina)၊ အဖြူဆင်းခြင်း(vaginal discharge)တို့ဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်။

Pap smear testလုပ်ခြင်းကသာလျှင်ရောဂါကို စောစီးစွာသိရှိပြီး သေချာကုသနိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒါကြောင့် သားအိမ်ခေါင်းကင်ဆာ ရှိ/မရှိ စောစောစီးစီးသိနိုင်ဖို့ screening test-Pap smear testကို အသက် ၂၁နှစ်မှ စပြီးဆရာ၀န်ညွှန်ကြားသည့်အတိုင်း ပုံမှန်စစ်ဆေးသင့်ပါတယ်။ စစ်ဆေးချက်အဖြေ ( normal )ပုံမှန်ဆိုပါက (၃)နှစ်နေမှ ပြန်စစ်ဖို့ လိုပါမယ်။

HPV ပိုးရှိ/မရှိ စစ်လို့ရပါကလည်း တစ်ခါတည်း စစ်သင့်ပါတယ်။ Pap testလည်းပုံမှန် ၊ HPVပိုးလည်း မရှိဘူးဆိုရင် ခု testတွေကို (၅)နှစ်ကြာမှ ပြန်စစ်နိုင်ပါတယ်။

👍 သားအိမ်ခေါင်းကင်ဆာရောဂါကို စောစာသိပြီးကုသပါက ရလဒ်အင်မတန်ပင်ကောင်းမွန်ပါတယ်။

အလားတူ ကာကွယ်ခြင်းက ကုသခြင်းထက်ပိုထိရောက်ပါတယ်။

ထို့ကြောင့် ကာကွယ်နိုင်တဲ့အရွယ်မှာ ကာကွယ်ဆေးထိုးကာ ကြိုတင်ကာကွယ်ကြပြီး၊ မမှီ‌သောသူများအနေဖြင့်လည်း စောစောသိရှိဖို့ screening testများကို ဆရာ၀န်ညွှန်ကြားထားသည့်အတိုင်း လိုက်နာဆောင်ရွက်ကြခြင်းဖြင့် အမျိုးသမီးထုကြီး၏ ကျန်းမာရေး အဆင့်အတန်းကို မြှင့်တင်နိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။

Reference: cdc.gov/cancer/cervical/basic_info/index.htm

❤️ NUG, MOH…တယ်လီကျန်းမာ ၊ လူတိုင်းအတွက်ပါ ❤️

တယ်လီကျန်းမာ အခမဲ့အွန်လိုင်းဆေးခန်းများ ပြသရန် ( နေ့စဥ် မနက် ၈နာရီမှ ညနေ၆နာရီအထိ )

ကြိုတင်ဘိုကင်ယူရန်( https://m.me/telehealthmm )
ချက်ချင်းဆေးခန်းပြရန် ( https://t.me/TelehealthMM )

လှူဒါန်းရန်-
https://moh.nugmyanmar.org/donate/

Ministry of Health,

National Unity Government.

Published on: 25 April 2022
Last Updated: 25 April 2022