ယုံမှားသံသယ လွန်ကဲခြင်း (သို့မဟုတ်) မဟုတ်တာကိုအဟုတ်ထင်ခြင်း (Delusion)

ယုံမှားသံသယ လွန်ကဲခြင်း (သို့မဟုတ်) မဟုတ်တာကိုအဟုတ်ထင်ခြင်း (Delusion)

အမှန်တကယ်မဟုတ်တဲ့ အကြောင်းအရာ (ဒါမှမဟုတ်) ယုံကြည်ချက်တစ်ခုခုကို သေချာစွာမစဥ်းစားနိုင်ဘဲ တကယ်ဖြစ်ပျက်နေတယ်လို့မြင်နေတဲ့စိတ်အခြေအနေမျိုးကို ယုံမှားသံသယလွန်ကဲတယ်လို့ခေါ်ပါတယ်။ တစ်ခါတလေမှာ လုံးဝမဖြစ်နိုင်တဲ့အရာတွေကို ဖြစ်နေတယ်လို့ ယုံမှားသံသယလွန်ကဲတာမျိုးတွေလည်း ရှိတတ်ကြပါတယ်။ ဆေးပညာစကားအရဆိုရင် “delusion” လို့ခေါ်ပါတယ်။

ဥပမာပြောရရင်…..

ကိုယ့်ကိုတစ်ယောက်ယောက်က လုပ်ကြံမယ်လို့ထင်နေတာမျိုး

– ကိုယ်က ဂြိုလ်သားတွေနဲ့ဆက်သွယ်နိုင်တယ်လို့ထင်နေတာမျိုးတွေ ဖြစ်တတ်ပါတယ်။

.

ပုံမှန်အားဖြင့်တော့ ယုံမှားသံသယလွန်ကဲခြင်းရှိသူတွေက သာမာန်လူတွေလိုပဲ ပြောဆိုနေထိုင်တတ်ကြပေမယ့် အခြားစိတ်ရောဂါတွေနဲ့တွဲလာရင်တော့ delusion ရှိမှန်း သိသာလာတတ်ကြပါတယ်။

.

.

♦ယုံမှားသံသယလွန်ကဲခြင်း (သို့မဟုတ်) Delusion အမျိုးအစားများ

၁။ ​သံသယစိတ်တွေများနေတာ (Delusion of persecution)

(ဥပမာ-တစ်ယောက်ယောက် (ဒါမှမဟုတ်) ကိုယ်နဲ့နီးစပ်တဲ့သူတစ်ဦးဦးက ကိုယ့်ကိုလာသတ်တော့မယ်၊အန္တရာယ်ပြုတော့မယ်လို့ ထင်နေတာမျိုးဖြစ်တတ်ပြီး အများဆုံးတွေ့ရလေ့ရှိတဲ့လက္ခဏာဖြစ်ပါတယ်။ )

၂။ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုအထင်ကြီးနေတာ (Delusion of grandeur)

(ဥပမာ – ကိုယ့်ဘာသာကိုယ် ဘုရင် ၊ သူဋ္ဌေးကြီး ၊ဘုရားလောင်း ၊ အစွမ်းအစအများကြီးရှိနေသူလို့ တကယ်မဟုတ်ဘဲ ထင်နေတာမျိုး)

၃။ မနာလိုစိတ်များနေတာ (Delusion of jealousy)

(ဥပမာ-ကိုယ်ရဲ့အိမ်ထောင်ဖက်၊ ရည်းစားက တကယ်မဖောက်ပြန်ဘဲ ဖောက်ပြန်တယ်လို့ အမြဲထင်နေတာမျိုး)

၄။ ဘာရောဂါမှမရှိဘဲနဲ့ ရောဂါရှိတယ်လို့ထင်နေတာ၊ခန္ဓာကိုယ်မှာတစ်ခုခုထိခိုက်နေပြီဟုထင်နေတာ (Somatic delusion)

(ဥပမာ-သာမာန်ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားရင်း မောလာရင်တောင် နှလုံးရောဂါဖြစ်နေတယ်လို့ထင်ပြီး ပိုမောလာတာမျိုး)

၅။ တစ်ယောက်ယောက်က ကိုယ့်ကိုချစ်တယ်၊ကြိုက်တယ်ထင်နေတာ (Erotomanic delusion)

(ဥပမာ-နာမည်ကြီးမင်းသား၊အဆိုတော်တွေက ကိုယ့်ကိုကြိုက်နေတယ်ထင်ပြီး ကိုယ်ကအတင်းလိုက်ဆက်သွယ်နေတာမျိုး)

၆။ အပေါ်ကဖော်ပြထားတဲ့ရောဂါလက္ခဏာတွေ တစ်ခုထက်မကပိုရှိနေတာ (Mixed delusion) တို့ဖြစ်ပါတယ်။

.

.

♦ဘယ်လိုလက္ခဏာတွေရှိတတ်သလဲ?

ရောဂါရှိသူအများစုက ဒီတိုင်းကြည့်ရုံနဲ့မသိသာတတ်ပါဘူး။ တချို့သူတွေမှာတော့…

၁။ စိတ်တိုတာ၊ စိတ်မကြည်တာ

၂။ စိတ်ကယောင်ကတမ်းဖြစ်တာ ၊ လှုံ့ဆော်မဲ့အာရုံများ ပေါ်ပေါက်တာ (တကယ်မရှိတာတွေမြင်ရ၊ ကြားရ၊ အနံ့ရတာမျိုးတွေဖြစ်တာ)

၃။ ပတ်ဝန်းကျင်အနီးအနားကလူတွေကို ယုံကြည်မှုနည်းလာတာ

၄။ စိတ်ဓာတ်ကျတာ စတဲ့ လက္ခဏာတွေ တွေ့ရတတ်ပါတယ်။

.

.

♦ဘာလို့ ယုံမှားသံသယလွန်ကဲရတာလဲ?

၁။ မျိုးရိုး​လိုက်တာ

မိသားစုထဲမှာ ယုံမှားသံသယလွန်ကဲသူ (ဒါမှမဟုတ်) စိတ်ကစဥ့်ကလျားရောဂါရှိတဲ့သူတွေမှာ ပိုတွေ့ရတတ်ပါတယ်။

၂။ ဦးနှောက်ဖွဲ့စည်းပုံ​မူမမှန်တာ

ဖြစ်စဥ်အကြောင်းအရာတွေကို အကျိုးအကြောင်းဆီလျော်စွာ စဥ်းစားသိရှိနိုင်အောင်လုပ်ပေးနိုင်တဲ့ ဦးနှောက်အစိတ်အပိုင်းတွေ မူမမှန်ရင်လည်း ယုံမှားသံသယ လွန်ကဲတတ်ပါတယ်။

၃။ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာရောဂါတွေနဲ့ အခြား အကြောင်းအရာတွေကြောင့်

စိတ်ဖိစီးမှုများခြင်း ၊ အရက်သောက်ခြင်းနဲ့ မူးယစ်ဆေးသုံးစွဲခြင်းတို့ကြောင့်လည်း ယုံမှားသံသယ လွန်ကဲတတ်ပါတယ်။

.

.

♦ ဘယ်လိုလူတွေမှာ ဖြစ်တတ်သလဲ?

၁။ အမျိုးသမီးတွေမှာ ပိုအဖြစ်များပြီး အသက်လတ်ပိုင်းနဲ့အသက်ကြီးပိုင်းတွေမှာ ပိုအတွေ့များတတ်ပါတယ်။

၂။ သီးခြားနေတတ်ပြီး လူအများနဲ့ပေါင်းသင်းဆက်ဆံတာမျိုးမရှိတဲ့သူတွေမှာ ပိုဖြစ်နိုင်ခြေရှိပါတယ်။

၃။ ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်သူတွေ (သို့မဟုတ်) ဒုက္ခသည်တွေ

၄။ အကြားအာရုံ ဒါမှမဟုတ် အမြင်အာရုံချို့တဲ့သူတွေ နဲ့

၅။ သက်ကြီးရွယ်အိုတွေမှာ တွေ့ရတတ်ပါတယ်။

.

.

♦ဘယ်လိုရောဂါရှိတဲ့သူတွေမှာ ယုံမှားသံသယလွန်ကဲတဲ့လက္ခဏာတွေ ရှိတတ်လဲ?

၁။ သတိမေ့ရောဂါ (Dementia)

၂။ စိတ်ဓာတ်တတ်လွယ် ကျလွယ်တဲ့ရောဂါ (Bipolar disorder)

၃။ ပါကင်ဆန်ရောဂါ (Parkinson’s disease)

၄။ စိတ်ကစဥ့်ကလျားရောဂါ (Schizophrenia)

၅။ ကလေးမွေးပြီးနောက်ပိုင်း စိတ်ဝေဒနာခံစားနေရသူတွေမှာ တွေ့ရတတ်ပါတယ်။

.

.

♦မကုပဲထားရင် ဘာတွေဖြစ်နိုင်မလဲ?

၁။ စိတ်ဓာတ်အရမ်းကျလာတာ

၂။ တစ်ယောက်ထဲသီးသန့်ဖြစ်လာတာ

၃။ တစ်ယောက်ယောက်ကို အမြဲလိုက်ပြီးစောင့်ကြည့်နေတာ

၄။ ကိုယ့်ကိုယ်ကို (ဒါမှမဟုတ်) အခြားသူများကိုပါထိခိုက်အောင်လုပ်တာတွေ ဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်။

.

.

*** ယုံမှားသံသယလွန်ကဲတဲ့လက္ခဏာတွေဟာ မသိသာတဲ့အပြင် ဖြစ်နေတဲ့သူကိုယ်တိုင်ကလည်း ကိုယ့်ဘာသာကိုယ်မသိ ဖြစ်နေတတ်ပါတယ်။ ဒါ့ကြောင့် ကိုယ့်ရဲ့မိတ်ဆွေအပေါင်းအသင်းမိသားစုထဲမှာ အထက်ဖော်ပြပါ ယုံမှားသံသယလွန်ကဲတဲ့လက္ခဏာတွေ တွေ့လို့ရှိရင် သက်ဆိုင်ရာဆရာဝန်နဲ့ပြသဖို့အကြံပေးသင့်ပါတယ် ***

References : 📚

https://www.webmd.com/schizophr…/guide/delusional-disorder

https://www.verywellmind.com/definition-of-delusion-4580458

https://my.clevelandclinic.org/…/9599-delusional-disorder

❤️ NUG, MOH တယ်လီကျန်းမာ ၊ လူတိုင်းအတွက်ပါ ❤️

👉 တယ်လီကျန်းမာတွင် ဆရာဝန်များနှင့် အွန်လိုင်းမှ အခမဲ့တိုင်ပင်ဆွေးနွေးနိုင်ပါသည်

*** ပိတ်ရက်မရှိပါ ***

ကြိုတင်ဘိုကင်ယူရန်အတွက်( https://m.me/telehealthmm )ကို နှိပ်ပါ

( နေ့စဥ် မနက် ၈နာရီမှ ည၁၀နာရီအထိ )

#nugmoh#telehealth#telemedicine

#teleconsultation#တယ်လီကျန်းမာ

#delusion#ယုံမှားသံသယလွန်ကဲခြင်း

Ministry of Health,

National Unity Government.

Published on: 16 January 2023
Last Updated: 16 January 2023