” ရင်ပူခြင်း ( Heartburn) “

” ရင်ပူခြင်း ( Heartburn) “

ရင်ပူတယ် ( Heartburn)လို့ လူနာတွေ ပြောလေ့ရှိတဲ့စကားလုံးက ရင်ထဲမှာပူလောင်ပြီး မအီမသာဖြစ်တဲ့ ရောဂါလက္ခဏာတစ်ခုပါ။ ရောဂါနာမည်ရယ်တော့ မဟုတ်ဖူးပေါ့။

ရင်ပူတယ်လို့ပြောတဲ့လူနာတွေကို သေချာမေးကြည့်လိုက်ရင် ပါးစပ်ကလည်းချဉ်တယ်လို့ ဖြေတတ်ကြပါတယ်။ ဒါဟာ အစာအိမ်ကနေ ပြောင်းပြန် ပါးစပ်ထဲကိုရောက်လာတဲ့ အက်စစ်ကြောင့် အချဥ်အရသာ ဖြစ်နေတာပါ။

ရင်ပူတာရဲ့ တရားခံဟာ အစားအစာတစ်ချို့နဲ့ အစာမကြေတာကြောင့်ဖြစ်တယ်လို့ ပြောကြပြီး ဆေးပညာစကားလုံးအရ ” indigestion” ဒါမှမဟုတ် ” dyspepsia” လို့ခေါ်ပါတယ်။

.

.

🔺ဘာကြောင့် ရင်ပူရတာလဲ ?

အစာအိမ်ထဲမှာရှိတဲ့ အစာခြေရည်အက်ဆစ်တွေနဲ့ ရောနေတဲ့အစာတွေက အစာရေမျိုပြွန်(esophagus)နဲ့ တစ်ခါတစ်ရံ လည်ချောင်းထဲထိ ပြောင်းပြန် ပြန်တက်လာလို့ ပါးစပ်ချဉ်တယ်၊ ရင်ပူတယ်ဆိုပြီး ဖြစ်ရတာပါ။

အစာအိမ်နဲ့ အစာရေမျိုပြွန်အစပ်မှာရှိတဲ့ ကြွက်သားကွင်းနဲ့လုပ်ထားတဲ့အဆို့ဟာ အပြည့်မပိတ်တော့လို့ အက်စစ်ပါတဲ့အစာတွေက ပါးစပ်ထဲထိ ပြန်ရောက်လာတာဖြစ်ပါတယ်။

အစာအိမ်နဲ့ အူသိမ်ပိုင်းအနာ ( peptic ulcer)တွေကြောင့်လည်း ဖြစ်တတ်ပါတယ်။

အစာအိမ်အပေါ် ပိုင်းက ဝမ်းဗိုက်မှာရှိရမယ့်အစား ရင်ဘတ်ထဲကို ပြန်ကျွံဝင်တဲ့ရောဂါ (Hiatus hernia) မှာလည်း ဖြစ်တတ်ပါတယ်။

.

.

🔺ရင်ပူခြင်းကို ဖြစ်စေတဲ့ အချက်တွေက.…

– ဂေါ်ဖီထုတ်၊ ကြက်သွန်နီ၊ သခွားသီး၊ မဆလာဟင်း စတဲ့ တစ်ချို့အစားအစာတွေနဲ့ ဝိုင်၊ ဘီယာ၊ ကော်ဖီနဲ့ ကာဗွန်ပါတဲ့ တစ်ချို့သောက်စရာတွေ

– အစာကို မြန်မြန်စားမိတာ (ဒါမှမဟုတ်) အများကြီးစားမိတာ

– ပီကယ် အကြာကြီးဝါးတာ

– စိတ်ဖိစီးမှု၊ စိုးရိမ်ပူပန်မှုတွေ မြင့်တက်လာတဲ့အခါ

– ကိုယ်ဝန်ဆောင်၊ သက်ကြီးရွယ်အိုနဲ့ အဝလွန်တဲ့သူတွေ အပြင်

– တစ်ချို့ဆေးတွေ(ဥပမာ – လေးဘက်နာ မှာ သုံးတဲ့ဆေး၊ aspirin) သောက်သုံးနေတဲ့သူတွေမှာ ဖြစ်တာကို တွေ့ရပါတယ်။

.

.

🔺ဘယ်လို စမ်းသပ်မှုတွေ လုပ်လို့ရလဲ ?

များသောအားဖြင့် စမ်းသပ်မှုတွေ မလိုအပ်ပါဘူး။

ဒါပေမယ့် အ​မြဲလိုလို ရင်ပူတာရှိနေပြီး အစာအိမ်အနာဖြစ်တယ်လို့ ဆရာဝန်က သံသယရှိရင်တော့ ဓာတ်မှန်(X-ray) (ဒါမှမဟုတ်) အစာအိမ်မှန်ပြောင်းကြည့်တာ (gastroscopy) လုပ်ရတတ်ပါတယ်။

.

.

🔺ရင်ပူတာမျိုးမဖြစ်အောင် ဘယ်လိုကာကွယ်လို့ရလဲ ?

ရှောင်ရန်တွေကတော့….

• အစာကို မဝါးဘဲ မျိုချတာ

• မတ်တတ်ရပ်ပြီး စားတာ

• ဆေးလိပ်သောက်တာ

• အဆီများတဲ့ အစာတွေ စားတာ

• ပူစပ်တဲ့ အ​စာတွေ စားတာ

• အစာ အများကြီး စားတာ

• အလုပ်လုပ်ရင် ခါးကိုင်းပြီး ရှေ့ကိုကုန်းအလုပ်လုပ်တာ

• ဝမ်းသွားတဲ့အခါ အားသုံးပြီး ညှစ်ချတာ

• အစာစားရင်း ဝိုင်သောက်တာ

• ပူလောင်စေတဲ့ အစာတွေ စားတာ

• ညအခါ ကော်ဖီ (သို့မဟုတ်) အရက်သောက်တာ

.

ဆောင်ရန်တွေကတော့….

– အစာကို ဖြည်းဖြည်းနဲ့ အေးအေးဆေးဆေး စားတာ

– ထိုင်ပြီး စားတာ

– ပူလောင်စေတဲ့ အစာတွေကို ရှောင်တာ

– အစာကို အသင့်အတင့်စားတာ

– ခါးရှေ့ကိုင်း အလုပ်လုပ်မယ့်အစား ဆောင့်ကြောင့် ထိုင်အလုပ်လုပ်တာ (squat)

– ဝမ်းသွားရင် ပုံမှန်အတိုင်း သွားတာ

– စိတ်ဖိစီးမှုတွေကို တတ်နိုင်သလောက်လျှော့ချတာ

– အစာ စားပြီးပြီးချင်း နာရီဝက်လောက် အနားယူတာ

– အရက်လျှော့သောက်တာ

– အိပ်ယာမဝင်ခင် အနည်းဆုံး (၁) နာရီ အလိုမှာ စားတာ

.

.

🔺ဘယ်လို ကုသရမလဲ?

ကာကွယ်ခြင်းက ကုသခြင်းထက် ပိုအကျိုးရှိတာမို့ အပေါ်မှာဖော်ပြထားတဲ့ ကာကွယ်ဖို့အကြံပြုချက်တွေကို လိုက်နာပါ။

ကိုယ့်ကို ရင်ပူစေတဲ့အရာတွေကို ကိုယ်တိုင်သတိထားပြီး တတ်နိုင်သလောက် ရှောင်ပါ။

ရင်ထဲက ပူလောင်လာသလိုခံစားရပါက ညအိပ်ရာမဝင်ခင်မှာ antacid သောက်ပါ။

ကိုယ့် ကိုယ်အလေးချိန်ကို ပုံမှန်အလေးချိန်ဖြစ်အောင်ထိန်းပါ ( အဝမလွန်ပါစေနဲ့)

.

ဒါတွေ လုပ်တာတောင် မသက်သာရင်တော့ ဆရာဝန်နဲ့ပြပါ။ တခြားစမ်းသပ်မှုတွေနဲ့ ကုသမှုတွေ လိုအပ်နိုင်ပါတယ်။ ဆရာဝန်က အစာအိမ်ထဲမှာရှိတဲ့ အက်စစ် ပမာဏကိုလျှော့ချဖို့ တစ်ခြားဆေးတွေ ပေးပါလိမ့်မယ်။

.

Reference: 📚

Murtagh,J ,2016. Murtagh’s patient education. 6th Ed. Australia:Mcgraw-Hill Australia,pp.285

❤️ NUG, MOH တယ်လီကျန်းမာ ၊ လူတိုင်းအတွက်ပါ ❤️

👉 တယ်လီကျန်းမာတွင် ဆရာဝန်များနှင့် အွန်လိုင်းမှ အခမဲ့တိုင်ပင်ဆွေးနွေးနိုင်ပါသည်

*** ပိတ်ရက်မရှိပါ ***

ကြိုတင်ဘိုကင်ယူရန်အတွက် တယ်လီကျန်းမာ၏ messengerသို့ ဆက်သွယ်ပါ

( နေ့စဥ် မနက် ၈နာရီမှ ည၁၀နာရီအထိ )

Ministry of Health,

National Unity Government.

Published on: 9 January 2023
Last Updated: 9 January 2023