ကျောက်ကပ် ကျောက်တည်ခြင်းအကြောင်း

ကျောက်ကပ် ကျောက်တည်ခြင်းအကြောင်း
==============================

(၁) ကျောက်ကပ်မှာ ကျောက်တည်တဲ့အခါ ဘယ်လိုဝေဒနာတွေ ခံစားရလေ့ရှိပါသလဲ ?

ကျောက်ကပ်မှာ ကျောက်တည်တဲ့အခါ လူနာဟာ…

🔹နံရိုးအောက် ခါးအနောက်ပိုင်းနဲ့ ဘေးဘက်တွေမှာ စူးပြီးအောင့်မယ်။ ရံဖန်ရံခါ ဝမ်းဗိုက်အောက်ပိုင်းနဲ့ ပေါင်ခြံတွေအထိ အောင့်တတ်ပါတယ်

🔹နာကျင်မှုဟာ လှိုင်းလုံးတွေဆင့်လာသလို တဖြေးဖြေးတိုးပြီး နာလာတတ်ပါတယ်

🔹ဆီးသွားတဲ့အခါမှာ ပူတာ ၊ ကျင်တာ ၊ အောင့်တာ ဖြစ်တတ်သလို…..ဆီး အနီရောင် ၊ အညိုရောင် ၊ ပန်းရောင်တွေ သွားတာမျိုးလည်း ဖြစ်တတ်ပါတယ်

🔹ဆီးထဲမှာ အမှုန်တွေပါနေတတ်ပြီး ၊ ဆီးအနံ့ဟာလည်း အနံ့ဆိုးထွက်နေတာမျိုး ဖြစ်နိုင်ပါတယ်

🔹မကြာခဏ ဆီးသွားချင်စိတ်ဖြစ်ပြီး ၊ တကယ်သွားတဲ့အခါ ဆီးနည်းနည်းဘဲ ထွက်တာမျိုးနဲ့…

🔹ချမ်းတုန်ဖျားပြီး ပျို့တာ အန်တာမျိုးအထိလည်း ဖြစ်တတ်ပါတယ်

(၂) ဘာကြောင့် ကျောက်ကပ်မှာ ကျောက်တည်ရတာလဲ ?

ကျောက်ဖြစ်စေတဲ့ ဓာတုပစ္စည်းများ ( ဥပမာ၊ ၊ calcium, oxalate, uric acid ) ခန္ဓာကိုယ်တွင်းများပြားလာပြီး ဆီးမှတဆင့် ကောင်းမွန်စွာမစွန့်ပစ်နိုင်တဲ့အခါ ဆီးလမ်းကြောင်းမှာ ကျောက်တည်ပါတယ်။

အဆိုပါဓာတုပစ္စည်းများကို လွယ်လွယ်နဲ့ ကျောက်မဖြစ်သွားအောင် တားဆီးပေးတဲ့ဓါတ်အချို့ အားနည်းရင်လည်း ကျောက်တည်စေပါတယ်

(၃) ကျောက်ကပ် ကျောက်တည်ခြင်းဟာ ဘယ်လိုလူတွေမှာ အဖြစ်များသလဲ ?

လူတိုင်း ကျောက်တည်နိုင်တယ်ဆိုပေမယ့် အသက် ၃၀ ၊ ၄၀ အရွယ် အမျိုးသားတွေမှာ ပိုအဖြစ်များတာကို တွေ့ရပါတယ်

အောက်ပါအချက်အလက်တွေဟာ ကျောက်ကပ်ကျောက်တည်တာကို အဖြစ်များစေပါတယ်…

🔺ရေသောက်နည်းခြင်း
🔺ကျောက်ဖြစ်စေသော ဓာတုပစ္စည်းပါဝင်သည့် အစားအစာများ စားသုံးမှု များပြားခြင်း
( ဥပမာ ၊ ၊ အသားနီ ၊ ကလီစာ ၊ ပင်လယ်စာ အလွန်အမင်း စားသုံးခြင်း )
🔺အချိုနှင့် အငန်ဓါတ် လွန်ကဲစွာ စားသုံးခြင်း
🔺ကျောက်ကပ်ကျောက်တည်သည့် မိသားစုမျိုးရိုးရှိခြင်း
🔺ဆီးလမ်းကြောင်း ကျဥ်းခြင်း / ပိတ်ခြင်း

ဒါ့အပြင် အချို့ရောဂါတွေဟာလည်း ကျောက်ကပ်ကျောက်တည်ခြင်းကို အားပေးစေပါတယ်…

🔺သွေးတိုး
🔺ဆီးချို
🔺အဝလွန်ခြင်း
🔺သွေးတွင်း Calcium ဓါတ်မြင့်မားခြင်း
🔺အရိုးပွရောဂါ
🔺ဂေါက်ရောဂါ
🔺ကျောက်ကပ်အရည်အိတ်တည်ခြင်း
🔺နာတာရှည် ဝမ်းလျောခြင်း
🔺parathyroid ရောဂါ
🔺cystic fibrosis ရောဂါ
🔺Inflamatory bowel disease
🔺အစာအိမ်နှင့် အူလမ်းကြောင်း ခွဲစိတ်ဖြတ်တောက်ထားသောလူနာများ

အချို့သောဆေးဝါးများဟာလည်း ကျောက်ကပ်ကို ကျောက်တည်စေနိုင်ပါတယ်

🔺ဆီးဆေးများ (ဥပမာ၊ ၊ furosemide)
🔺Calcium အားဖြည့်ဆေးများ
🔺Vitamin C အားဖြည့်ဆေး
🔺ဝမ်းပျော့ဆေးများ
🔺HIVလူနာများတွင် အသုံးပြုသောCrivixan®
🔺ဝက်ရူးပြန်နှင့် အတက်ရောဂါတွင် အသုံးပြုသော Topamax® နှင့် Dilatin®
🔺ပိုးသတ်ဆေးများ Ciprofloxacin & Ceftriaxone

(၄) ကျောက်ကပ်မှာ ကျောက်တည်ဖို့ အချိန်ဘယ်လောက်ကြာသလဲ ?

နှစ်နဲ့ချီပြီး ကြာမြင့်နိုင်ပါတယ်။ တကယ်လို့ ကျောက်ကပ်ထဲမှာ ကျောက်ရှိနေပြီဆိုရင်လည်း ဘာဝေဒနာမှ မခံစားရပါဘူး။ အဲ့ကျောက်ဟာ ကျောက်ကပ်ကနေ ပြုတ်ထွက်တော့မယ်ဆိုမှ နာကျင်မှုကို ခံစားရတာဖြစ်ပါတယ်။

( ဘာနဲ့ အလားသဏ္ဍာန်တူသလဲဆိုတော့ ကိုယ်ဝန်ဆောင်ချိန်နဲ့ မီးဖွားချိန်လိုပါဘဲ )

(၅) ကျောက် ပြုတ်ထွက်ကျဖို့ အချိန်ဘယ်လောက်ကြာသလဲ ?

အရွယ်အစားပေါ်မူတည်ပါတယ်။ 4mm ထက်သေးတဲ့ကျောက်တွေဟာ ကျောက်ကပ်ကနေ အပြင်အထိထွက်ကျဖို့ တစ်ပတ်၊ နှစ်ပတ်လောက်သာ ကြာမြင့်တတ်ပြီး ၊ 4mmထက်ကြီးတဲ့ကျောက်တွေကတော့ သုံးပတ်လောက်အထိ ကြာမြင့်တတ်ပါတယ်

အသက်ကြီးပြီး ဆီးကျိတ်ကြီးနေတဲ့အမျိုးသားတွေမှာတော့ ( ဆီးကျိတ်ဟာ ဆီးလမ်းကြောင်းကို ဖိမိနေတာကြောင့် ) ကျောက်ထွက်ကျဖို့ အချိန်ပိုကြာမြင့်တတ်ပါတယ်

(၆) ကျောက်ကပ်ကျောက်တည်ခြင်းကို ဘယ်လိုကုသလို့ ရပါသလဲ ?

အရွယ်အစားသေးငယ်တဲ့ကျောက်တွေအတွက် အဓိကက ရေများများသောက်ပါ။ တစ်ရက်ကို ရေ ၂လီတာမှ ၃လီတာခွဲအထိ သောက်ပါ

နာကျင်မှုလျော့ကျစေဖို့အတွက်တော့ ဆရာဝန်က သင့်တော်တဲ့အကိုက်အခဲပျောက်ဆေး ပေးပါလိမ့်မယ်။ ကျောက်မြန်မြန်ကျဖို့အတွက် ဆီးလမ်းကြောင်း ပျော့ပျောင်းစေမယ့် Alpha Blockerလိုဆေးမျိုးလည်း ညွှန်ကြားနိုင်ပါတယ်

အရွယ်အစားကြီးမားပြီး သူ့အလိုလိုပြုတ်ကျဖို့ခဲယဥ်းနေတဲ့ကျောက်တွေအတွက်ကတော့

🔹အသံလှိုင်းနဲ့ ကျောက်ခြေနည်း ( ESWL )
🔹အရေပြားမှာ အပေါက်လေးဖောက်ပြီး ခွဲစိတ်ကုသနည်း ( Percutaneous Nephrolithotomy )
🔹ဆီးလမ်းကြောင်းမှတစ်ဆင့် မှန်ပြောင်းထည့်၍ ခွဲစိတ်ကုသနည်း ( Ureteroscope ) စတဲ့နည်းလမ်းတွေကို အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်

Parathyroidရောဂါကြောင့် ကျောက်တည်တဲ့လူနာတွေမှာတော့ လည်ပင်းနားက parathyroid အကျိတ်ကို ခွဲစိတ်ကုသဖို့အထိလည်း လိုအပ်နိုင်ပါတယ်။

(၇) ကျောက်မတည်အောင် ဘယ်လိုကာကွယ်ရမလဲ ?

ခုနကပြောခဲ့သလို ရေများများသောက်ပါ။ တစ်နေ့ကို 2 L အနည်းဆုံးသောက်ပါ (ရေသန့်ဘူး ၂ဘူးစာ ) မိမိရဲ့ဆီးဟာ ဖွေးပြီးကြည်နေရင် သင့်မှာ ကျောက်တည်ဖို့အခွင့်အလမ်း နည်းပါလိမ့်မယ်

အသားနီဓါတ် ၊ ဆား နဲ့ oxalateပါဝင်သော အစားအစာများကို လျော့စားပါ။

Calciumပါဝင်သောအစားအသောက်များကိုတော့ ပုံမှန်အတိုင်း စားသုံးနိုင်ပါတယ်။ အစားအစာထဲမှာပါဝင်တဲ့ ကယ်လစီယမ်ထက် ၊ Calciumအားဆေးတွေ သောက်သုံးခြင်းက ပိုမို၍ ကျောက်ဖြစ်စေကြောင်း တွေ့ရှိထားရပါတယ်။ ဒါ့ကြောင့် မလိုအပ်ဘဲ အားဆေးတွေ မသောက်သင့်ပါဘူး

Citrateပါဝင်တဲ့ အသီးဖျော်ရည်များ ( ဥပမာ၊ ၊ သံပုရာသီး ၊ လိမ္မော်သီး ၊ ရှောက်သီး ၊ သံပုရိုသီး ၊ ဖရဲသီး ) စတဲ့ဖျော်ရည်များသောက်သုံးခြင်းဟာ ကျောက်ကပ်ကျောက်တည်နှုန်းကို လျော့ကျစေပါတယ်

ကော်ဖီသောက်သုံးခြင်းကလည်း ကျောက်တည်ဖို့အခွင့်အလမ်းနည်းစေကြောင်း တွေ့ရှိထားရပါတယ်

(၈) သောက်ဆေးနဲ့ရော ကျောက်မဖြစ်အောင် ကာကွယ်လို့ရပါသလား ?

ခွဲစိတ်ကုသပြီး ရရှိလာတဲ့ကျောက်ကို ဓါတ်ခွဲကြည့်တဲ့အခါ ၊ သင့်ရဲ့ကျောက်ဟာ…

🔹Calcium Stoneဖြစ်နေမယ်ဆိုရင် ဆရာဝန်က သင့်ကို Thiazideအမျိုးအစားဆီးဆေး (သို့) phosphateပါဝင်သော ဆေးတစ်မျိုးမျိုးညွှန်ကြားပါလိမ့်မယ်

🔹Uric Acid Stoneဖြစ်နေမယ်ဆိုရင်တော့ allopurinolလိုဆေးမျိုးကို ညွှန်ကြားပါလိမ့်မယ်

🔹Struvite Stoneဆိုရင်တော့ သင့်ရဲ့ဆီးလမ်းကြောင်းမှာ ဘက်တီးရီးယားပိုးမွှားတွေကင်းစင်နေအောင် ပိုးသတ်ဆေးတစ်မျိုးမျိုး သောက်ရမှာပါ

🔹Cystine Stoneအတွက်ဆိုရင် သင့်ဆီးထဲမှာရှိတဲ့ cystineဓါတ် ပျော်ဝင်နှုန်းနည်းစေမယ့် ဆေးတစ်မျိုးမျိုး ညွှန်ကြားပါလိမ့်မယ်

***အထက်မှာပြောခဲ့တဲ့ဆေးတွေဟာ မိမိရဲ့ကျောက်ကို စနစ်တကျ လေ့လာစမ်းသပ်ပြီးမှ ဆရာဝန်က ညွှန်ကြားရတာမို့ ၊ မိမိသဘောဖြင့် မသောက်ရပါ***

ဒီလောက်ဆိုရင်တော့ ကျောက်ကပ်ကျောက်တည်ခြင်းနဲ့ပတ်သတ်ပြီး ကျန်းမာရေးဗဟုသုတအချို့ ရရှိမယ်လို့ မျှော်လင့်ပါတယ်

ပြည်သူများ ကျောက်ကပ်ကျောက်တည်ခြင်းမှကင်းဝေးကြပါစေ….

Credits: References from Mayo and Cleveland Clinic website

❤️ NUG, MOH…တယ်လီကျန်းမာ ၊ လူတိုင်းအတွက်ပါ ❤️

တယ်လီကျန်းမာ အခမဲ့အွန်လိုင်းဆေးခန်းများ ပြသရန်
https://m.me/telehealthmm )

ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာန

အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ

Published on: 12 January 2022
Last Updated: 12 January 2022